انگیــــــــــــزه

قدرِ چشم و گوش و زبان جامعه خویش را بدانید:

خبرنگار، سرمایه اجتماعی پایدار!

17 مرداد  مصادف با شهادت خبرنگار شهید محمود صارمی که در کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در مزارشریف افغانستان به همراه چند دیپلمات دیگر قربانی توحش طالبان شده و شجاعانه به شرف شهادت نایل آمد، در ایران به عنوان روز خبرنگار نامگذاری شده است، فلذا ضمن تبریک این روز گرامی به همه خبرنگاران و اصحاب خدوم رسانه های مجازی و مکتوب و غیرمکتوب، نکاتی را به همین مناسبت متذکر می گردم.

در ادبیات سیاسی دنیا، رسانه را رکن چهارم دموکراسی تلقی می کنند که بخاطر برخورداری از تعیین کننده ترین نقش حفظ و توسعه مردمسالاری در عرصه های مختلف اجرایی و مدیریتی، از ضروریات غیرقابل اغماض در جوامع پیشرفته مبتنی بر مردمسالاری است و می توان ادعا کرد که جامعه بدون رسانه، جامعه ای غیرمدنی و ضددمکراسی و مشخصاً فاقد آزادی بیان است.

اطلاع رسانی، آگاهی بخشی، تنویر افکار، ابهام زدایی، انتشار خبر و دهها عنوان دیگری که می توان روی فعالیت های رسانه ها و خبرنگاران اطلاق کرد، در جوامع پیشرفته امروزین، از نان شب هم واجب تر و اضطراری تر است و از این لحاظ نه از روی اکراه، بلکه از روی احساس نیاز مبرم بایستی به استقبال رسانه ها و تثبیت حضور فعال خبرنگاران در همه صحنه های اجتماعی رفته و همواره ممنون دار کسانی باشیم که با خطرپذیری و سختی پذیری، حضور مجازی و رسانه ای ما در تمامی سوژه های خبری محقق و اذهان تشنه ما را سیراب می سازند!

روز خبرنگار، روز فهم عمیق رسالت رسانه ها در عصر ارتباطات است که طی آن لازم است با ایجاد قرابت عاطفی و فکری با خبرنگاران، به این حرفه احترام گذاشته و فراز و فرودهای آن را که گاهی موجب تلخکامی و گاهی هم موجب شیرین کامی مخاطبان شده و فراتر از آن گاهی موجب واکنش تلخ اصحاب قدرت و ثروت و شهرت در جامعه می شود، با ظرفیت بالای واقعیت پذیری و آستانه تحمل بیشتر، صبورانه متحمل شده و بجای اصلاح رفتار خویش، به جان رسانه های جامعه نیافته و آئینه ها را نشکنیم.

خبرنگار، همچون طبیب حاذقی است که دردهای جامعه را شناسائی کرده و با کمک اندیشمندان و کارشناسان جامعه، نسخه شفابخش صادر کرده و مانع از کژروی و ادامه حیات کژراهه های  گذشته می شود.

خبرنگار، مثل یک پلیس کنجکاو با کارآگاهی رسانه ای، به کشف حقیقت و انتقاد و اعتراض مستند پرداخته و عملاً نمی گذارد که خیانتی در حق مردم رقم خورده و غفلتی باعث تضییع حقوق مردم در جامعه شود.

خبرنگار، مثل دونده دوی استقامت است که از ابتدا تا انتها یعنی خط پایان می دود و نفس کم نیاورده و بدون آنکه به عقب بنگرد تا دریابد که چقدر دویده، تنها به پیش رو نگریسته تا برای ادامه مسیر، نفس تازه کند.

خبرنگار، مثل متصدی بیت المال مو را از ماست کشیده و روی ذره ذره از دارایی ملت خود تعصب می ورزد و با روشن کردن چراغ در حیاط خلوت متخلفان، بر شیپور رسوایی آنها می دمد و مانع از تاراجها و غارتهاست!

خبرنگار، همانند یک ارزیاب در عرصه های مدیریتی، توانمندان و ناتوانان، لایقها و نالایقها، فعالان و تنبلها و خلاصه خوبان و بدان را رصد کرده و عملاً مانع از استمرار تکیه ناشایستها بر اریکه شایستگی ها می شود! 

خبرنگار، دیده بان جامعه به نمایندگی از سوی مردم است و نمی گذارد کسی به مردم شبیخون اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، علمی، اجتماعی و ورزشی بزند و در هر زمینه ای، زنگ هشدار را به صدا در می آورد!

خبرنگار، مثل رزمنده ای است که رسالتش را مبارزه، حرفه خود را رزم، قلم خود را سلاح، محیط کارش را سنگر، حوزه فعالیتش را خاکریز، جامعه را جبهه، متخلفان را حریف و فاسدان را دشمنان مردم می پندارد!

از این لحاظ تردیدی وجود ندارد که ارج نهادن به خبرنگاران و فعالیت های حرفه ای رسانه ها، از علائم بارز فرهیختگی یک جامعه در عصر حاضر است و روز خبرنگار، معیاری برای برای اندازه گیری میزان ارج گذ اری مردم، مسئولین و نخبگان جامعه از این حرفه و در اصل ارزیابی کیفی افکار عمومی جامعه است.

باید متذکر شد که در عرصه خبرنگاری، هیچ تفاوتی میان خبرنگار سیاسی، دیلماتیک، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و یا ورزشی وجود ندارد و مهم آن است که هر کس به رسالت تخصصی خو متمرکز شده و درست عمل کند و ما نباید در تجلیل از خبرنگاران، نسبت به رشته فعالیتی آنها نگاه تبعیض آمیز داشته باشیم، چرا که همه این خبرها از الزامات جامعه بوده و مشتریان خاص خود را دارند!

اما جدای از تعاریف و توصیفات ارائه شده، ما در جامعه خودمان غالباً شاهد رفتارهای پارادوکسی و متناقض با خبرنگاران و رسانه ها بوده ایم تا جایی که گاهی با آنها فالوده زده و گاهی هم یقه آنها را گرفته ایم و البته این امر ریشه دوسویه بین خبرنگاران و متصدیان جامعه داشته و دارد، زیرا گاهی شاهد عملکرد تخریبی برخی رسانه ها علیه افراد، نهادها و موضوعات ارزشی در گذشته و گاهی هم شاهد تنگ نظریها و تنگناهای غیرضرور توسط برخی رده های سلسله مراتبی در تشکلات حاکمیتی بوده ایم که این دو، تعادل و توازن مطلوب نظر ما را بر نمی تابند.

در آنالیز آماری و محتوایی مواجهات جامعه ما با اصحاب رسانه، اگر چه موارد تلخی هم قابل ملاحظه است، اما غالباً زبان تجلیل و مرام تکریم بر روابط فی مابین حاکم بوده و اصحاب رسانه نیز مبرّای از تملق ها و چاپلوسی های مشمئزکننده عمل کرده و بدون آنکه قصد تخریب کسی را داشته باشند، همواره مدیران را در تنگه های سئوال و نقد وادار به پاسخگوئی های جدی و مستند کرده و هرگاه که لازم بود از برخی عملکردها و مدیران لایق تعریف کرده و هر وقت که تشخیص داده اند ، بدون کمترین ترحم، مدیران نالایق را در دندانه های قلم های تیزشان منگنه کرده اند و این همه از محسنات کارشان بوده است.

17 مرداد روز خبرنگار از این نظر گرامی داشته می شود، تا خبرنگاران ما خون نگار شده و با خون دل خویش و یا اهدای خون سرخ خویش، صارمی گونه نوشته و به کارشان تقدس بخشند و بدانند که بزرگترین وجهه انبیاء الهی، خبر دهی و اطلاع رسانی(نبی الله) بوده و مهم ترین ویژگی آنها، صداقت گفتار و درست کرداری و متجلی ترین تعریفی که از آنها می شود، همواره سختی پذیری و خطرپذیری آنها در این مسئولیت بوده است که این دو صفت بایستی، وجه غالب شخصیت حرفه ای خبرنگاران ما را تشکیل دهد.

در پایان اولاً برای خبرنگاران صبر و شکیبایی و ثانیاً برای مسئولین جامعه، ظرفیت و توانایی آرزومندم و امیدوارم این تجلیل ها نه تنها زبانی را کوتاه، قلمی را قاصر، اراده ای را مستأصل و رسالتی را ناقص نمی کند، بلکه عزم ها را جزم و قصدها را مصمم کرده و چراغ روشنایی و گرمایی را شعله افروزتر می نماید.

صادقعلی رنجبر-عضو هیئت علمی دانشگاه-16/5/92