انگیــــــــــــزه

تردید نباید کرد که انقلاب اسلامی ایران با پشتوانه قیام ۱۵ خرداد سال ۴۲ قم و ورامین به رهبری امام خمینی(ره) به پیروزی رسید و اصطلاحاً انقلاب ما ریشه ۱۵ خردادی دارد و به همین خاطر، شناخت قیام ۱۵ خرداد، لازمه و بستر شناخت انقلاب اسلامی است!

مختصات قیام ۱۵ خرداد ۴۲ عمدتاً عبارت بودند از:

۱-اسلامی بودن و غلظت حضور روحانیت و مرجعیت دینی در پیشانی و رهبری حرکت

۲-مردمی بودن و تنوع حضور همه اقشار مردم اعم از عوام و خواص

۳-گستردگی حضور مردم در صحنه و پرهیز از اتکاء به احزاب کوچک و بزرگ سیاسی

۴-شهامت جویی، شهادت طلبی و تفکر کربلایی داشتن

۵-آشتی ناپذیری و انعطاف ناپذیری در برابر دشمن

۶-عدم وابستگی به بیگانگان و خودجوش بودن حرکت و ادامه آن

۷-برخورداری از پایگاههای بزرگ و معتبری بنام مسجد و حسینیه و حوزه علمیه

۸-تقدم اعتقاد دینی مردم بر منافع شخصی و جناحی

از این رو می توان ۱۵ خرداد ۴۲ را یک بعثت نو در بازپیدایی تفکر دینی در جاهلیت نوینی دانست که دین را افیون توده ها و کالایی از تاریخ مصرف گذشته دانسته و به شدت معتقد بودند که دین نمی تواند موجبات خیزش کسی را فراهم آورد! چرا که محتوای دین کهنه بوده و پیام نویی برای نسل فرهیخته و تحصیلکرده امروز ندارد!

۱۵ خرداد در شرایطی بوجود آمد که انقلابیون غیر اسلامی مثل لیبرالها و توده ای ها و بعد ها هم منافقین و سایر گروهکهای الحادی، علیرغم همه تضادها،برای کنار زدن دین و آموزهای دینی متحد و هم قسم شده بودند و از هیچ فرصتی برای تخطئه دین درنگ نمی کردند! و ارزش ۱۵ خرداد ۴۲ به این است که توانست حرکت و جریان مخالفت اجتماعی علیه رژیم ستمشاهی را دارای ماهیتی اسلامی کند!

امام راحل(ره) در ۱۵ خرداد ۴۲ از شدت هراس و نگرانی رژیم با این استراتژی ادامه داد که این رژیم توان ماندگاری ندارد و باید سرنگون شود و جالب اینجاست که امام در شرایطی این مواضع را اتخاذ می کرد که بظاهر نفرات چندانی نداشت و در آستانه تبعید بود! معظم له در ناباوری کامل رژیم بیان می کرد که یاران من در گهواره ها و در آغوش مادران شان هستند!

قیام ۱۵ خرداد که با یکی از وسیع ترین کشتارها در قم و تهران و تقدیم قریب به ۱۵ هزار شهید به خاک و خون کشیده شد، ماسک از چهره کریه رژیم انداخت و ماهیتش را رسوا کرد و مردم در مرحله اول به اسلام ستیز بودن رژیم شاه واقف شدند و این گام محکمی برای برداشتن گام بعدی، یعنی به صحنه آمدن و اعتراض کردن بود!

در ۱۵ خرداد، انقلاب اسلامی وزن کشی کرد و ظرفیت مردم را برای میزان فداکاری و چگونگی حضور در صحنه به سنجش درآورد و از طرفی، به استراتژی دشمن نیز پی برد و با مواضع سایر گروههای مبارز، از آنها نیز اعتبارسنجی نمود و در مجموع به این نتیجه رسید که انقلاب به پیروزی نخواهد رسید، مگر آنکه مردم به بیداری مطلوب رسیده و اصطلاحاً از درون، برانگیخته شوند!

از این لحاظ می توان فلسفه اعلام عزای عمومی ۱۵ خرداد برای همیشه را اینگونه تفسیر کرد که هیچ انگیزه ای بالاتر از انگیزه های الهی در مردم ما اثرگذار نبوده و از طرفی، باید احساسات مردم را نیز با متن حوادث درگیر کرد و پردازش های صرفاً عقلانی برای الحاق قوی مردم کفایت نمی کند و حتماً باید از عنصر عاطفه نیز بهره گرفت!

بهرحال گرامیداشت ۱۵ خرداد۴۲، گرامیداشت مادر انقلاب اسلامی ۵۷ است که در جای خود بسیار ارزشمند و تعیین کننده بوده و اصالت و خاستگاه انقلاب را در دو مرحله از رهبری امام راحل را تببین می کند.

صادقعلی رنجبر-عضو هیئت علمی دانشگاه-۱۴/۳/۸۹