کرسی های آزاد اندیشی، جدی ترین مواجهه سیاسی با جوانان

متعاقب تاکید موکد مقام معظم رهبری به مسئولین دانشگاهها مبنی بر راه اندازی کرسی های آزاداندیشی دانشجویان در دانشگاهها و اعتراض آشکار و رسانه ای معظم له به عدم تحقق این رهنمود دوراندیشانه، بالاخره دور جدیدی از تلاشها آغاز شد و علیرغم هراس و کم تمایلی سنتی مدیران کم جرأت غالب دانشگاهها بخاطر فرار از تبعات محیطی این جلسات، برخی از دانشگاهها با شکستن طلسم این مقاومت منفی و البته در حد محدود و تقریباً محتاطانه، با کمک تشکلهای دانشجوئی و همکاری اساتید و کادر مدیریتی خود موفق به برگزاری نشستهای موسوم به کرسیهای آزاد اندیشی شده و تا حدودی یخ فضای سیاسی دانشگاهها را شکستند.

کرسی های آزاد اندیشی که در اصل یکی از برنامه های کلان راهبردی رهبری معظم برای مقابله با تهاجم گیج کننده جنگ نرم با استفاده از توان تئوریکی اساتید دانشگاههاست، در نگاهی دیگر، بستر تخلیه احساسات، هیجانات؛ ابهامات، سئوالات، القائات و فشارهای روحی و روانی دانشجویانست که این روزها بشدت به آن نیازمندند و با توجه به کثرت شبهه افکنی و ابهام زائی ماهواره ای و محفلی،جای خالی آن کاملاً محسوس است.

خوشبختانه در جلساتی که حقیر در تیم پاسخگوئی به سئوالات دانشجویان در دانشگاهها حضور  داشتم، سئوالات بسیار جدی و آتشین، با شدت و حدت هر چه تمامتر از سوی دانشجویان مطرح می گردید که خوشبختانه با کمترین حاشیه روی به آنها پاسخ داده می شد و اقناع ناشی از پاسخ مستند که کاملاً قابل ملاحظه بود، بازخور عینی جلسات کرسی آزاداندیشی بوده که الحمدالله با توجه به نظرخواهی علمی، این جلسات نسبتاً رضایتبخش ارزیابی شده اند که این امر برای جلسات نخستین، نتیجه امیدوارکننده ای است.

کرسی های آزاداندیشی شبیه به اتاق های جراحی است که با مهارت تیم معالج، به خارج کردن تومورهای فکری و احساسات ناشی از آنها مبادرت ورزیده می شود و اگر تیم معالج از ترس مرگ و یا ناکارآمدی های احتمالی، بیماران فکری را به حا خود رها سازد، یقیناً سوق آنها به سوی بدخیم شدن تومورها و نیز مرگ زودرس و دردناک نیز قطعی می گردد.

با گذشت بیش از سی و دوسال از عمر انقلاب اسلامی و پیشینه عملکردی نظام منتسب به آن یعنی جمهوری اسلامی ایران و نیز به صحنه آمدن نسلی که تجربه های نسل انقلاب را در پیدایش انقلاب اسلامی، حوادث سالهای اولیه و دفاع مقدس ندارد و نظر به فضاسازی های منفی و سمپاشی های گسترده رسانه ای استکبار، طبیعی است که فرهیختگان جامعه بایستی در مقام پاسخگوئی به سؤالات و ابهامات طبیعی و غیرطبیعی آنان برآمده و با ذهنیت زدایی، زمینه های الحاق فکری این نسل کوشا را به اردوی فکری انقلاب اسلامی فراهم آورده و یا تقویت نمایند.

پدیده گسست و شکاف نسلها که در اولویت مباحث جامعه شناسی سیاسی است، غالباً از همین قطع رابطه فکری آغاز می گردد و اگر نسل اول از ورود به معرکه پرمصاف اندیشه نهراسد و یا ورود غلط و پراشتباه نداشته باشد، یقیناً نسل اول به مرجع فکری نسل دوم و نسل سوم تبدیل شده و می توان بجای مصاف، شاهد طواف نسل سوم بر گرد کعبه فکری نسل اول هم بود.

شکل عملیاتی تحقق این ضرورت مهم به مراتب آسانتر از شکل نظری و یا همان فکر کردن به آن است و رئوس مراحل عملیاتی کردن کرسی های آزاد اندیشی عبارتند از:

1- مدیران دانشگاهها بایستی اقدام به شناسایی اساتیدی نمایند که قادر به پاسخگویی نسبی به سؤالات آتشین دانشجویان در زمینه های سیاسی و اقتصادی و اجتماعی اند.

2- دانشگاه باید به کمک تشکلها و واحدهای فرهنگی در تماسها و پیش جلسات رو در رو، بسترسازیهای فکری لازم را برای تحقق شش منظور مهم و تعیین کننده صورت دهد:

الف- باید برای همه جا بیفتد که کرسی آزاد اندیشی برای انتقام و یا مچ گیری و مقولاتی از این قبیل نبوده و افراد سؤال کننده باید با ظرفیت بالا و پاسخ گوئی و پاسخ گیری وارد این نشست شوند تا خدای نکرده، خروجی این جلسات، منفی نباشد و نگرانی غالب مدیران دانشگاهها درست از آب در نیاید.

ب- باید برای همه جا بیفتد که هیچ استادی نمی تواند پاسخگوی همه سؤالات باشد و طبعاً در این جلسات عقل کل وجود ندارد و اساتید با هر میزان سواد و آگاهی تنها می توانند بطور نسبی به پاسخگوئی بپردازند.

پ- باید در مقدمه هر جلسه بیان گردد که با توجه به نسبی بودن پاسخها، طبعاً اقناع کاملی صورت نخواهد گرفت و همواره محتمل است که برخی از جوابها بطور کامل قانع کننده نباشند و برای پخته ترشدن بایستی مجدداً و در جلسات آتی در دستور کارجلسه قرار گیرند.

ت- باید برای موضوعات را برای طرح و بحث در جلسات اولویت بندی نمود تا از پراکنده گویی و شاخه به شاخه پریدن دانشجویان و اساتید جلوگیری شده و طی آن تنها یک یا دو موضوع تا مرز کفایت نسبی بحث شوند.

ث- باید برای دو طرف نشست جا بیفتد که کرسی آزاد اندیشی نباید با عصبانیت پاسخگویان و مدیران حاضر و یا مرزشکنی هایی غیرمتعارف و عبور موهن از خط قرمزها، به ناامنی روانی سؤال کنندگان و یا ارزیابی منفی آنها در محیط تحصیلی منجر شود و حساب آنچه که در این جلسه می گذرد، از محیط تحصیل جداست.

ج-دو طرف باید یاد بگیرند که هم در طرح سؤال و هم در ارائه پاسخ بایستی با ارائه سند و یا نشانی معتبر اقدام به پمپاژ اطلاعات و آمار نمایند و بهیچوجه نباید اطلاعات غیرمستند را مبنای سؤالات خود قرار دهند.

3-تجربه مدیریتی ایجاب می کند که جلسات با تعداد کم و البته با ثبت نام شده ها آغاز و در صورت احساس تسلط تیم پاسخگو و تیم اداره کننده، به شکل تدریجی و تصاعدی بر تعداد افزوده شده و امکان استفاده عمومی فراهم گردد و تجربه برنامه تلویزیونی "استوا" برای الگوپذیری، الگوی مناسبی است.

4-شایسته است مباحث مطروحه توسط تشکل های ذیربط دانشجویی با ویرایش هوشمندانه و متناسب با سیاستهای نظام و منویات رهبری معظم انقلاب، چاپ و در اختیار دانشجویان و اساتید قرار گیرند.

5-می توان جلسات را رفته رفته با حضور تماشاگرانی که حق طرح سؤال ندارند، برگزار و اداره کرد و اجازه سؤال را تنها به ثبت نام شده ها و برندگان قرعه کشی ها داد.

6-شایسته تر این است که این جلسات توسط تشکل های دانشجویی اداره شوند و اساتید به عنوان سرحلقه های فکری در این جلسات حضور یابند و در مدیریت جلسه و انتخاب دانشجویان دخیل نباشند.

7-برای تنوع بیشتر بهتر است که تیم های پاسخگو و افراد سوال کننده در جلسات مختلف بطور گردشی تعویض شوند تا جاذبه های جلسه افزایش یافته و از طرفی با چهره های جدیدتر، حوزه پذیرش عمومی این نشست ها نیز توسعه یابد و بعبارتی باید با اکثریت گرایی مانع از انحصار این نشست ها توسط عده ای اندک شد.

8- تذکر مهم اینکه گروه پاسخگو نباید به ارائه پاسخ تمام سؤالات در همان نشست اصرار داشته باشد، بلکه برخی سؤالات بایستی برای پاسخ مستندتر و مستدل تر به جلسات آتی ارجاع شوند.

در پایان امیدوارم که نهضت پاسخگویی به سؤالات و ابهامات ذهنی جوانان با قدرت هر چه تمامتر و روند تزایدی و تصاعدی اش استمرار یافته و به جبهه ای تاثیرگذار و تعیین کننده برای مقابله با تهاجمی از تهاجمات دشمن در جبهه های جنگ نرم مبدل گردد.

صادقعلی رنجبر-عضو هیئت علمی دانشگاه-20/9/90