انگیــــــــــــزه

نارسائی های تکراری طرحهای سالمسازی دریای مازندران

از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا کنون که بیش از 33 بار شاهد برپایی طرحهای سالمسازی دریای مازندران در سواحل استان های شمالی هستیم، علیرغم همه تلاشها و هزینه های مترتبه، باز هم بلا استثناء با نارسائی های اساسی و نهایتاً نارضایتی نسبی مسافرانی مواجه بوده و هستیم که با هزار امید و رؤیا از اقصی نقاط کشور به شمال می آیند تا از پرجاذبه ترین اقلیم ایران یعنی دریا استفاده کرده و لذت ببرند!

هر سال مدیران ارشد استانی با اندک بودجه و اعتبار که به طرحهای دریا تخصیص می دهند، به فراخوانی و بکارگیری توانایی های استانی مبادرت می ورزند تا با افزایش آمارهای خدماتی و کاهش آمارهای تلفاتی، نسبت به تیم های قبلی، خود را موفق تر جلوه داده و در افکار عمومی و ارزیابی های رسانه ای نمره بالاتری بگیرند، اما متأسفانه بر خلاف انتظار اینگونه نشده و ما باز هم هر سال شاهد کاستی های متعدد در مراکز هدف گردشگری و مشخصاً در سواحل شمال می باشیم.

البته وجود کاستی و نارسائی در هر طرح اجرائی، امری کاملاً عادی و قابل انتظار است و نمی توان با نگاهی مطلق به عملکرد مجدانه مجریان خرده گرفت، اما آنچه که موجبات تأسف ما را فراهم می آورد، تکرار نارسائی هایی است که در سال یا سالهای گذشته به عینه و به کرات دیده شده اند و مواجهه با آنها بایستی بر اساس برنامه های مدبرانه انجام پذیرد که متأسفانه اینگونه نیست و بطور مثال یکی از آنها آمار دلخراش غرق شده هاست که عمدتاً در مناطق غیرمجاز و در ساعات غیرمتعارف اتفاق می افتد و سؤال ما اینجاست که برای حل این معضل تکراری، چرا مثلاً در قالب فرهنگ سازی رسانه ای و نیز ایجاد یک پلیس ساحلی و برقراری گشت های ساحلی و دریایی، اقدام ماندگار و تأثیرگذاری انجام نمی گیرد، کاری که در جاده ها توسط پلیس اجراء شده و می شود و اتفاقاً جواب هم داده است!

یا مثلاً معضلی بنام گرانی خدمات و کالاهای فروشگاههای ساحلی و یا معضلی بنام کمبود شدید خدمات و نیز غیربهداشتی بودن سرویسهای بهداشتی در سواحل که هرساله موجب بهم ریختگی روانی گردشگران شده و احساس بدی بر آنها مستولی می شود، آیا نمی توان برای این معضلات تکرارشونده، تدابیر و تصمیمات ویژه ای را اجرا کرد؟!

علیهذا برای ورود مناسب به موضوع فوق الاشاره، ترجیحاً به طرح عمده نقائص و کاستی های مشاهده شده در سواحل استانهای شمالی می پردازیم که رئوس آنها عبارتند از:

1-عدم کفایت و نیز عدم مطلوبیت طرحهای سالمسازی با توجه به گستردگی سواحل شمال

2-عدم کفایت و نیز عدم مطلوبیت امکانات و سرویس های بهداشتی

3-عدم کفایت و نیز قلت مهارت امدادگران اورژانس

4-عدم کفایت و نیز قلت مهارت ناجیان غریق

5-گرانی سرسام آور کالاهای فروشگاههای ساحلی

6-گرانی غیرمتعارف خدمات ساحلی

7-فقدان امنیت اخلاقی و اجتماعی در سواحل آزاد و حتی در مناطق طرحهای دریا

8-عدم کفایت کنترل انتظامی سواحل آزاد و جلوگیری از شنای غیرمجاز

9-عدم کفایت حضور ناجیان فرهنگی مستقر در سواحل

10-عدم کفایت و قلت مطلوبیت خدمات فرهنگی در سواحل

11-عدم اشرافیت صوتی بر کل سواحل و نارسائی در اطلاع رسانی ساحلی

12-عدم رعایت بهداشت محیط و قلت مراقبت بهداشتی از مسافران، خدمات دهندگان و فروشندگان ساحلی

13-عدم ساماندهی و هماهنگی فعالان و خدمات دهندگان بخشهای خصوصی و دولتی در ساحل

14-فقدان ظرفیت، عدم مطلوبیت، گرانی، عدم امنیت مالی و فاصله غیرمتداول پارکینگ خودروها با سواحل

البته کاستی ها و نارسائی های سواحل بسیار بیشتر از سیاهه ای است که ارائه گردید، اما فعلاً به ذکر همین موارد مهم تر و اساسی تر اکتفاء می شود تا موجبات سردرگمی مدیران تقویت نگردد.

اما جدای از کاستی ها و نارسائی ها و در مرحله ارائه راهکار، لازم است که ریشه های اصلی موانع موفقیتها و دلایل این مشکلات را شناخت تا به واسطه معاینه های دقیق محیطی، بتوان نسخه های تأثیرگذار تجویز کرد، فلذا اهم دلایلی را که می توان در عناوین متعدد خلاصه کرد، ذیلاً ارائه می کنم:

الف-تصمیم گیری توسط کسانی که دریا را نمی شناسند و در زندگی خود هرگز با دریا مأنوس نبوده و نیستند!

ب-فقدان بودجه و اعتبارات کافی سالانه اعم از ملی و محلی و کمبود شدید امکانات حیاتی و رفاهی ناشی از آن

پ-عدم توسعه کمی و کیفی طرحهای دریا با توجه به گستردگی و کثرت اتفاقات درون طرحی و برون طرحی

ت-فقدان نظرسنجی مکتوب و شفاهی از مسافران بومی و غیربومی و مشتریان اصلی طرحهای دریا

ث-عدم جمع بندی کارشناسانه عملکرد سالهای قبل و عدم استفاده از تجربیات تلخ و شیرین گذشته

ج-عدم کفایت سواحل آزاد برای پاسخگوئی به مستقبلین

چ-مدیریت ناکارآمد صحنه ای و عادت آنها به فرافکنی

ح-عدم جدیت کافی اعضای اصلی ستادهای طرح دریا در استان و شهرستانها

خ-فقدان جامع نگری و استراتژی ثابت برای چگونگی پردازش به طرح دریا

د-عدم انجام مشورت از کارشناسان و صاحب نظران در تصمیم گیری و چگونگی اجرای مصوبات

ذ-عدم انجام مشورت و نظرخواهی از متصدیان اجرائی سواحل در تمامی سطوح اعم از مدیران و کارکنان

ر-عدم کفایت ارزیابی دقیق از طریق بازرسی، نظارت و سرکشی های مدیریتی جهت ارزیابی عملکرد مجریان

ز-عدم استفاده کافی از توان اجرائی نیروهای بومی و ساحل نشین و تحمیل مدیران و نیروهای وارداتی

ژ-عدم واگذاری کامل اجرائی این طرحها و درآمد ناشی از آن به شوراهای اسلامی شهرها و روستاهای ساحلی

با این توصیفات و مختصاتی که در عناوین فوق متذکر شدم، جهت راهنمائی و ارائه کمک فکری و کاربردی به مدیران محترمی که در صحنه های اجرائی با این مشکلات درگیرند، به ذکر راهکارهای عملی نیز می پردازم:

1-توسعه فرهنگ تکریم مسافران و کلیه مستقبلین از ساحل و دریا

2-استقرار تیم های نظارتی در سواحل جهت کنترل عملکرد کیفی، کمی، برخوردی و نرخی خدمات ساحلی

3-گسترش آموزش یرای ارتقاء مهارت خدمات ارائه شده اعم از اورژانس ها و ناجیان غریق و غیره در سواحل

4-تشکیل تیم های راهنما برای هدایت مسافران و گمشدگان و نیز تزریق جاذبه ها اطلاعات گردشگرانه به آنها

5-توسعه کمی و کیفی طرحهای دریا بلحاظ ایمنی و امکانات و تنوع و زیبایی

6-جلوگیری قاطع انتظامی از شنا در سواحل غیرمجاز و فاقد طرحهای دریا

7-برخورد قاطع با ناقضان امنیت اجتماعی سواحل اعم از سارقان و مزاحمان

8-اخذ گزارش عملکرد روزانه و هفتگی از مجریان طرح در سواحل و فرمانداران و بخشداران و شهرداران ساحلی

9-استفاده آنالیزوری از ظرفیت نظارتی رسانه های محلی در ارزیابی دقیق تر عملکردهای مجریان ساحلی

10-گسترش ارتباطات اعم از تلفن عمومی، آنتن دهی تلفن همراه و پوشش بلندگوهای ساحلی

11-ایجاد اماکن با امکانات خاص برای نگهداری و پذیرائی از آسیب دیگان، سالمندان، گمشدگان و کودکان

12-توسعه برنامه های ساحلی اعم از نمازهای جماعت، مجالس جشن و حزن مناسبتها، جشنواره ها و جنگها

13-انتخاب مدیران و مجریان شایسته و کارآمد برای اجرای موفق مصوبات مربوط به طرحهای ساحلی

14-اجرای کامل طرح آزادسازی سواحل از تصرفات دولتی و خصوصی و اجرای طرح ساماندهی سواحل آزادشده

بهرحال انتظار می رود با توجه به برگ برنده شمال کشور در برخورداری از زیباترین، آرام ترین و امن ترین سواحل جهان و آب و هوای معتدل و استثنائی و نیز تجمیع نسبی چهار فصل در یک فصل به نام فصل همیشه بهار، شمالی ها اعم از مدیران و مردم، قدر این نعمت و موهبت الهی را بیش از پیش دانسته و کاری نکنند که خدای ناکرده از این اقبال عمومی که رقم آن در نوروز 91 حتی به 16 میلیون استقبال کننده هم رسیده بود، بکاهند!

در پایان ضمن خسته نباشید و تشکر از مدیران و همه کسانی که در پذیرایی و میزبانی از مسافران عزیز در سواحل تلاش کرده و به معرفی و توسعه جاذبه های مازندران می پردازند، تاکید می گردد که اگر مدیریت اجرائی سواحل ارتقاء یابد، یقیناً استعداد مازندران، قابلیت شکوفائی و جذب دهها میلیون گردشگر را بطور همزمان داشته و کافی است که متصدیان امر برای افزایش میزان رضایتمندی گردشگران از هیج تلاش و ابتکاری دریغ نورزیده و همه اهتمام خویش را مصروف اعتلای خدمتگذاری و سرویس دهی به گردشگرانی کنند که بلحاظ بهبود معیشت و تعالی وضعیت زندگی مردم مازندران، ولی نعمتان بالقوه اند و در این رابطه توصیه می شود که هم با جمع بندی و تدوین تجربه های عملکردی در سالهای گذشته و هم با استفاده از تجارب ملی و بین المللی گردشگری، جایگاه گردشگری مازندران را به اوج رسانده و با چشم اندازهای جهانی به مدیریت گردشگری مازندران بپردازند.

صادقعلی رنجبر-عضو هیئت علمی دانشگاه-7/3/91